Categorie: eSwatini

Vrijdag, 1 november 2019.

“You want the sun, but we like the rain”, zegt de Afrikaner van Kruger ViewChalets aan de receptie bij het uitchecken. Het motregent immers opnieuw. Niet getreurd: we zoeken andere oorden op. Langs de pittoreske weg via Kamhluswa en Tonga rijden we naar eSwatini. In de drukke dorpjes onderweg kijken we onze ogen uit: het leven speelt zich hier grotendeels op straat af. Opnieuw veel schoolkinderen, mensen die per fiets van alles vervoeren, dikke mama’s wachten op minibusje, geïmproviseerde groenten- en fruitkraampjes onder een parasol acacia.

Grens.

Grenzen en Afrika: zelden een goede match. Enigszins nerveus parkeren we de auto netjes aan “Immigration” aan de Zuid-Afrikaanse kant van de grens in Mananga. We halen vlotjes uitreisstempels in onze paspoorten. Dan een eindje verder na een hoge afsluiting met prikkeldraad bovenop te zijn gepasseerd, rijden we tot bij een “Pass Gate” aan de eSwatini kant van de grens. Daar krijgen we een papiertje; dat is wat oneerbiedig gezegd: ‘t is een “Gate pass”. Verder rijden tot aan een kantoor waar onze passen weer worden gestempeld alsook onze gate pass. Volgende loket: controleren of onze gate pass wel goed afgestempeld is en 100 ZAR betalen voor de auto; auto-documenten worden niet gecontroleerd.

Even de propere toiletten opzoeken. Verder rijden tot aan de exit: een slagboom en intrekbare “spikes” op de grond. Daar wordt onze gate pass nog een keer gecontroleerd en ingehouden. Slagboom omhoog en we zijn weg. Klinkt misschien ingewikkeld maar op 20 minuten, toiletstop inbegrepen, hebben we de hele procedure vlekkeloos afgewerkt!

Onmiddellijk merken we dat we in een ander land zijn. De weg is smaller maar nog steeds goed. Geen bewoning/bebouwing meer, alleen eindeloze suikerrietvelden en … een eenzame suikerfabriek, zoals gewoonlijk rook uitbrakend. Een paar vervet-aapjes begroeten ons langs de kant van de weg.

Oh ja, de naam eSwatini … nergens gezien, niet aan de grenspost, niet op officiële documenten, niet op bankbiljetten. Overal wordt nog steeds Swaziland vermeld. Veel haast lijkt die naamsverandering van twee jaar geleden niet te hebben.

Hlane Nationaal Park.

Zo ver is het niet meer tot Hlane Nationaal Park, maar plots gaat de zachte motregen over in een ware plensbui. In de gietende regen bereiken we de (enige open) ingangspoort van Hlane. Opnieuw formulier invullen en één of andere tax betalen (30 Emlangeni per persoon per dag – 1 Emlangeni = 1 ZAR = 0,06 EUR), dan kunnen we verder rijden tot aan de receptie. Nog een keer “iets officieels” afdokken (48 Emlangeni) en dan krijgen we de sleutel van ons huisje. Dat ligt 12 km van de receptie/het hoofdgebouw van Hlane, midden in de “lowveld” savanne. “Pas op”, zegt de man aan de receptie: door de regen kunnen sommige wegen zeer modderig zijn. “Bellen als je problemen hebt”.

De rit naar Bhubesi kamp – zo heet de verzameling van 6 huisjes, waarvan wij er één voor drie nachten bezetten – is eigenlijk al een safari op zich. Het eerste wat we spotten is een kleine troep impala’s, zo herkenbaar aan hun zwarte streep op elke bil plus nog een zwarte staartstreep. Hun achterste lijkt op de M van het Mc Donald’s logo. En voor leeuwen zijn ze misschien wel het equivalent van Mc Donald’s.

De hobbelige en zanderige weg – gelukkig niet al te modderig – noopt ons tot heel traag rijden. Maar toch moeten we plots stoppen: luipaard-schildpad op de weg! Een eindje verder kijkt een neushoornvogel ons aan. Bijna hebben we Bhubesi bereikt als Betty plots in het struikgewas een warthog (wrattenzijn) opmerkt. Maar wat voor één: een reusachtig mannelijk exemplaar met vervaarlijke slagtanden. De kerel kijkt ons af en toe aan, loopt parallel met de weg rustig voort om dan te verdwijnen. Whoaw.

Water.

Op de deur van ons huisje staat in koeien van letters: Beware of Snakes. Keep doors closed at all times. Brrr, we zullen dat maar doen. Binnenin wordt nog eens gewaarschuwd: Do not drink water. Uit het kraantje komt inderdaad roodbruin water. Als we het koken, zou het dan OK zijn om bij voorbeeld groenten te wassen? Moeten we straks vragen. In elk geval blijft na koken een grondlaag zand op de bodem van de pan liggen. Hadden we nu maar een waterfilter systeem mee.

Na onze meegebrachte, alweer late lunch – self-catering, weet je wel – verkennen we voor een eerste keer Hlane. We rijden langs kronkelige, zanderige wegen – het heeft opgehouden met regenen en in geen tijd droogt de modder op – naar Ndlovu, dat is waar de receptie en het hoofdgebouw van Hlane is. Betty – alweer zij – ziet een giraf een tiental meter van de weg, naast een hoge boom met frisgroene bladeren. Het is een prachtig dier, groot met heel uitgesproken tekening. Nadat hij zich er van vergewist heeft dat wij niet gevaarlijk zijn, blijft hij rustig verder van het bladerdak eten.

In Ndlovu vragen we toch even of het water van de kraan OK is om groenten te wassen. “Yes, sure Sir, no problem”. Ja maar, het water ziet blond/bruin. “Yes, that happens when it rains, but no problem”. Juist ja, maar we kopen toch een extra 5 liter bidon aan zuiver water.

Terug dan naar Bhubesi waar ons nog een verrassing wacht. Drie vrouwelijke nyala’s kuieren rustig langs huisje n° 1, “Leadwood house”, het onze! Nyala’s zijn iets grotere antilopen dan impala’s, bruin met witte strepen op de flanken en een pluimstaart. Deze nyala’s  schrikken niet eens te veel op wanneer we arriveren en lopen uiteindelijk zelfs rustig langs ons terras achteraan. Speciaal.

Inmiddels is het buiten pikdonker, complete duisternis, volledig zwart, geen licht of lichtschijn te zien. Nog nooit zo een donkerte beleefd. Blijkbaar is ons huisje het enige van de zes wat bezet is.

Betty neemt een bad in zandwater. Ik neem een glas rode wijn. Morgen vroeg plannen we een nieuwe safari EN inkopen.

I miss the rains down in A-Africa.
Liedje van Toto.

Een fijne, mistige motregen valt over Krokodil rivier. ’t Is ongewoon stil buiten. Behalve een onbeweeglijke krokodil aan de rand van de rivier is er geen dier te bespeuren.

Niet (te) erg: we plannen een trip naar het Samora Machel monument. Bovendien is het nog steeds aangenaam warm (25° C).

We maken een ommetje langs Komatipoort op de grens met Mozambique: een vlakke weg langs eindeloze suikerrietplantages. Af en toe halen we een lange truck met opligger in, boordevol met rietstengels. In het midden van de vlakte duiken hier en daar suikerfabrieken op; ze braken stinkende rookwolken uit.

In Komatipoort is er een toeganspoort tot Kruger park: de “Crocodile gate”. Je moet via een smalle brug de rivier over. Even over en weer naar de andere oever en foto’s nemen.: Kruger park zelf staat niet op onze agenda. Dan rijden we verder naar het zuiden.

5u30 in Malalane. ’t Is al klaar. Nog even omdraaien en blijven liggen of … toch snel naar de tuin en de Krokodilrivier overschouwen? Je weet nooit, dus … doen! En zie, ik kan mijn slaapogen bijna niet geloven: een nijlpaard keert juist terug van zijn nachtelijke graaspartij, stapt het water in en glijdt zijn vertrouwde habitat in. Op een paar 100 meter van waar ik sta. Snel, foto nemen, maar op zo’n afstand schiet de telelens te kort. Betty wakker maken. Dan komt in de verte een witte neushoorn aangewandeld – “wijde renoster” in het Afrikaans – begeleid door twee witte koereigers en verschillende ossenpikkers – “rooibek renostervoëls”. De neushoorn passeert gelukkig wel binnen het bereik van de lens. Af en toe hoor je het “whoesssch-geluid” van de hippo in het water. Maar waar zijn de waterbucks van gisteren gebleven? Spoorloos verdwenen. Nu misschien toch eerst een vroeg ontbijt klaar maken?

“The Wild Frontier”: het gebied, ten zuiden van het Kruger park, boven eSwatini, begrensd door Mozambique in het oosten. In 1884 ontdekt Graham Barber goud in deze streek. In geen tijd ontstaat een nieuwe stad die de inwoners al snel Barberton noemen. Daar rijden we nu naar toe, voor het eerst op een “secundaire” weg, nog wel geasfalteerd maar met veel “potholes”, diepe gaten in het wegdek. Weinig of geen verkeer hier – wel af en toe reusachtige vrachtwagens vol geladen met rietsuikerstengels. Ook geen dorpjes op de 50 km lange weg, een sloppenwijk naast een houtzagerij niet te na gesproken. Voor de rest: natuur, frisgroen en bergen. Heel oude bergen: de geologie rond Barberton is 3 tot 4 miljard jaar oud, de oudste ter wereld. Af en toe passeren we een papaya-plantage. Papaya’s zijn hier overigens heel lekker!

Het weer zit niet echt mee. Sinds gisteravond is de hemel donker en dreigend bewolkt en doordat Barberton op 850 meter hoogte ligt, is het er 16°C als we aan het Barberton museum staan. Gratis toegang maar je moet wel een register invullen met naam, auto registratie nummer, dag en uur van aankomst, aantal personen, reden van bezoek … Afrikaanse administratie. Het museum zelf is klein, oubollig, een verzameling van zowat van alles. Hier en daar zijn er interessante dingen, zoals een Intjuba-spel: een ingewikkeld spel, specifiek voor Mozambique en eSwatini, te spelen met steentjes in vier rijen putjes. Veel informatie over de Swazi-cultuur – deze streek maakte een tijd deel uit van wat nu eSwatini is. En ongebrijpelijk: je mag geen foto’s nemen in het museum, als je dat überhaupt al zou willen want echt opwindend is dit niet.

Vanaf het museum wandelen we de “Heritage Walk” een heel goed bewegwijzerde route in het centrum van Barberton. Veruit de leukste bezienswaardigheid is “Belhaven House”, een prefab huis avant la lettre, gebouwd in 1904 door een rijke Schot. Voor de buitenmuren werden golfplaten gebruikt, voor de binnenmuren soliede ijzeren platen, alles geïmporteerd vanuit Engeland! Hier betalen we wel 30 ZAR per persoon – en we moeten weer een register invullen – maar daarvoor krijgen we een enthousiaste rondleiding door gids Mandla. Hij vertelt ons in detail over de ingenieuze manier waarop het huis is gebouwd: alles gericht op het zo veel mogelijk buiten houden van zon en warmte. De negen kamers zijn intakt, zoals meer dan honderd jaar geleden. Zelfs het meeste meubilair is nog origineel.

Het Fernea-huis is dan weer een volledig in hout opgetrokken gebouw – ook hier weer een bezoekersregister invullen – maar redelijk vervallen. Het gras er rond krioelt van de millipedes (1 cm dikke, 15 cm lange duizendpoten). Drie vrouwen en een man van één of andere overheids- onderhoudsdienst zingen luidkeels een Afrikaans lied.

Het Stopforth huis uit 1892 dan: gids Mandla is snel tot hier gelopen om uitleg te geven. Minder mooi dan Belhaven huis: de eigenaar was ook niet zo rijk als de excentrieke Schot van Belhaven house. En … oh ja … niet vergeten het grote boek met registratiegegevens in te vullen!

We vinken nog een paar bezienswaardigheden van de route af en kunnen dan weer naar “huis” – er zijn bitter weinig leuke eet- en drankgelegenheden in Barberton – voor een alweer erg verlate lunch.

De dag sluiten we af zoals we die begonnen zijn: naar onze eigen Wild Frontier kijken, d.w.z. de oevers van de Crocodile river. Een grote krokodil ligt met opengesperde muil te genieten van de laatste zonnestralen (hemel mooi uitgeklaard, 28°C). Twee olifanten dalen af naar het water, drinken … Een nijlpaard slentert langs de oever in het water. Dan valt de nacht. Het concert van kikkers en krekels begint. Ibissen slaken hun laatste kreten van de dag en verdwijnen in de nacht. Nijlpaarden brullen luid. Horen we daar een hyena lachen? Afrika …

Van Pretoria-Tshwane naar Malalane via de N4, dan later deze week naar Hlane en Mkaya in eSwatini. Vandaag grossieren we in Afrikaanse namen.

De N4 vanaf Pretoria naar het oosten is “The long and boring road” om The Beatles te parafraseren. Kaarsrechte weg in een grotendeels vlak landschap van dorre weiden en akkers. Saai, ik val bijna in slaap: na anderhalf uur rijden moeten we al stoppen voor een straffe espresso aan één van de schaarse wegrestaurants. Gelukkig verandert het landschap vanaf Belfast, na een kleine 200 km rijden. ’t Wordt bergachtig en veel groener. Even voorbij Machadodorp kan je kiezen om langs Waterval Boven te rijden (naar onder op een kaart) of langs Schoemanskloof. Dat laatste doen we en beklagen we ons niet. ’t Is een pittoreske weg met afwisselend groene valleien en verzorgde sinaasappelplantages, afgelijnd met palmbomen. Plots steekt een troep bavianen behoedzaam de weg over. Ze kennen en mijden duidelijk auto’s. Leuk!

Half twee. We zijn in Malalane. Vijf uur “onderweg” geweest, stops en tanken inbegrepen. Kruger View Chalets ligt pal aan de oever van de “Krokodilrivier” die tevens de zuidelijke grens is van het Kruger park. Met andere woorden: vanaf onze achtertuin zien we het park!

Voor de volgende dagen zijn we op “self-catering” aangewezen, dus moeten we inkopen doen. Maar eerst een late lunch in “The Deck Restaurant”, een paar honderd meter voorbij “ons chalet”. We zitten op het restaurant-terras met zicht op “crocodile river” en Kruger. En wat zien we daar beneden op een schiereilandje in het midden van het water? Een tiental rustig grazende “waterbucks”, zo herkenbaar aan hun achterwerk: een grote ronde witte ring, een schietschijf. Alsof ze net op een pas geverfde WC-bril zijn gaan zitten, dixit de Bradt guide. Waterbucks vindt je inderdaad in de omgeving van water. Een volwassen mannetje kan wel 250 kg weten. En daar: een krokodil wandelt uit de river op een – precies zo een grote – waterbuck af. De twee staren mekaar minutenlang onbeweeglijk aan, dan druipt de bok af. Wijze beslissing.

Inmiddels is onze lunch geserveerd: carpaccio van gerookte springbok. Maar daarvoor hebben we amper tijd: op een tak met uitkijk op de rivier zit een “Giant Kingfisher”, een Afrikaanse reuze ijsvogel, zo groot als een kraai, duidelijk de grootste onder de kingfishers. Snel foto: richten, inzoomen, afdrukken! Hebbes. Dan zien we één van de kleinste antilopen: een rode duiker – amper 4 kg – en dan nog wel met een zogend kleintje. Heel ver – gelukkig met verrekijker nog net te zien – staan twee olifanten aan de rand van de rivier. Wat een onverwachte sensatie is dit allemaal.

Maar de plicht roept: inkopen! Er is een groot winkelcentrum, redelijk dichtbij, met een SPAR en een Shoprite. De SPAR kan zeker de vergelijking met een West-Europese supermarkt doorstaan. Alleen zijn de verpakkingen groot: 1,5 liter fruitsap, halve kg margarine, 5 kg rijst, halve kilo mayonaise. Natuurlijk is voor ons geen enkel merk herkenbaar, dus: moeilijk zoeken naar vergelijkbare producten. En nog eigenaardig: Afrikaanse kippen leggen blijkbaar geen kleine eieren want er zijn alleen maar large, extra-large en jumbo eieren verkrijgbaar, liefst in verpakking van 60!

Maar al bij al komen we er wel uit: vanavond eten we rijst met groenten en kip … overgoten met een Robertson Merlot. De waterbucks hebben zich voor de nacht neergelegd aan de rand van de Krokodilrivier, net tegenover ons “huisje”. Het geluid van kikkers, krekels en cicaden is hier oorverdovend.

Is Pretoria de hoofdstad van Zuid-Afrika? Ja … en nee! In Pretoria zetelt de regering en de centrale administratie. Pretoria is dus de bestuurlijke hoofdstad van Zuid-Afrika. Maar het parlement zetelt in Kaapstad en Kaapstad is dus de wetgevende hoofdstad. Ten slotte zetelt het hoog gerechtshof samen met de gerechtelijke administratie in Bloemfontein, die dus de rechterlijke hoofdstad is. Pretoria zelf is een deel van “The City of Tshwane”. Ingewikkeld, niet? Misschien wordt Pretoria zelf ooit nog wel eens geafrikaniseerd tot gewoon Tshwane.

Overigens heeft ook eSwatini twee hoofdsteden – Lobamba en Mbabane – maar daarover later meer.

Deze morgen schreeuwen de ibissen mij vroeg wakker. Tijd voor een jogging rond de 18 holes golfbaan: schitterend decor van meertjes, bomen en golf courts. Uitgebreid ontbijt en dan … op naar “Kruger house” in het centrum van Pretoria.

Het verkeer valt best mee: heel vaak éénrichtingstraten met meerdere rijvakken. Alleen voortdurend en vervelend getoeter van openbaar vervoer mini-busjes die potentiële klanten op die manier waarschuwen dat ze er aan komen. De Garmin-GPS van Britz mogen we definitief opbergen: niet goed. Gelukkig werkt de OsmAnd-app op iPhone zonder je blauw te betalen aan roaming-kosten.

Aan “Kruger house” is er parking langs de weg maar … slechts 60 minuten. En we zijn eigenlijk iets te ver gereden. We stoppen een 200-tal meter te ver, dan een U-turn, terug rijden en voor Kruger house naar links: daar staat een parking aangeduid. Maar als we die willen inrijden komt een keurig in uniform gestoken man vanachter de hoek aangehold. Iemand van de security van Kruger house. “No parking here. I watched you all the time. You can park in front of the museum”, zegt hij. OK, maar dan moeten we een blokje omrijden: de straten in Pretoria zijn in dambord-structuur. Doen we en … bijna rijdt een “bakkie” (pickup-truck) frontaal op ons in. De chauffeur moet niet gezien hebben dat dit een éénrichtingstraat is of … het kan hem geen bal schelen.

Maar we parkeren dus mooi langs de kant van de weg precies aan Kruger house en het bord “Parking max. §0 min.”. Geen probleem volgens “onze man”: hij zal wel op onze auto letten en alles regelen. Hij begeleidt ons zelfs tot aan de receptie van Kruger house. Daar schakelt de vrolijke bediende onmiddellijk over op Afrikaans als hij hoort dat we van België komen. En ’t lukt om te communiceren: hij traag in het Afrikaans, wij traag in het Nederlands. “Baie goed so’n besoek aan ‘Oom Paul’ se woning“.

Dit was de woning van Paul Kruger, leider van de “Boere” tijdens en tussen de verschillende oorlogen met de Engelsen, tevens president van de ZAR, de Zuid-Afrikaanse republiek. Die ZAR was de staat ten noorden van de Vaal-rivier – Transvaal – die de boeren, afstammelingen van de voortrekkers voor zichzelf opeisten.

Het bezoek is de moeite waard: je wandelt door alle kamers, beginnend met de keuken waar de ajuinen en patatten nog klaar liggen voor de dagelijkse maaltijd. En alle kamers zijn nog grotendeels zoals bijna honderdvijftig jaar geleden, compleet met muffe geur en grote vochtplekken op de muren. Er staat achteraan op het terrein een oud treinstel (Kruger se spoorwegwa), nog gebouwd in Nederland. Binnenin: allerlei (reis-)spullen die door Kruger werden gebruikt voor sommige van zijn verplaatsingen.

Hier en daar is ook ruimte – in die ZARsaal – voor een paar kritische evaluaties van Kruger en zelfs – in die Bannelingsaal – voor Mandela. Al wat beter dan gisteren in het Voortrekker monument.

Nu willen we te voet naar Church Square, zo’n 650 meter verder. Maar de auto dan? Geen nood: onze geuniformeerde parkeerman schiet te hulp. Hij wijst ons de weg – altijd rechtdoor – raadt aan om camera en telefoon goed te verstoppen, altijd langs de schaduwkant van de weg te stappen. En de auto? Geen zorgen: die mag blijven staan.

In Pretoria kan je wandelen. Brede voetpaden, dat wel maar echt leuk is het niet. Te veel lawaai van de toeterende mini-busjes, ’t wordt ook te heet (30° C en stijgend), te veel drukte op de voetpaden. Church Square is rustiger want auto-luw. In het midden een standbeeld van Kruger, langs de zijkanten bombastische gebouwen in neo-classicistische of andere stijl, zelfs een paar Vlaams aandoende oude huizen. Terug naar onze auto en een fooi (20 ZAR) voor onze “parkeerwachter”. Met die bijverdienste lijkt hij heel blij.

We rijden naar de Union Buildings, de zetel van de regering, langs Church Square. Maar net voor Church Square staat iemand in het midden van de straat druk naar ons te zwaaien. Weg afgesloten? Hij gebaart dat we naar de kant van de weg moeten om … te parkeren! Maar we willen helemaal niet parkeren! Als ik “we are driving through town” zeg, snapt hij het. Geen kans om nog iets aan ons te verdienen. Hetzelfde spelletje herhaalt zich nog een paar keer aan verkeerslichten. Een van die kerels steekt zijn kop door ons geopende raampje, toont een 100 rand biljet en vraagt of we er zo geen te veel hebben. Hij heeft honger en moet eten kopen. Maar hij heeft toch zelf al 100 rand? Verder rijden dan maar.

De regeringswijk met de Union Buildings is chique, statig, stijlvol, indrukwekkend: geen bedelaars, verkopers, sjacheraars toegelaten. Veel toeristen; in Kruger house waren we een tijdlang de enige bezoekers. Er is een reusachtig standbeeld van Mandela, lachend met armen verwelkomend gespreid. Aan de voet van het standbeeld kamperen al maandenlang Khoisan, de oorspronkelijke bewoners van Zuid-Afrika die vreedzaam hun eigen land terug eisen. Niet alleen de “witten” maar ook de “zwarten” – Zoeloes, Xhosa, Tsonga, Venda … – hebben dit land al dan niet gewapenderwijs ingenomen.