Categorie: Cyprus

Dinsdag, 22 augustus 2017.

Joggen is een manier om snel je vakantie-omgeving te verkennen. Na het te-gezonde-muesli-met-veel-exotisch-fruit ontbijt, lopen Evelien en ik op het keienstrand richting Pomos-centrum. We botsen al vlug op rotsen waaraan de golven ontstuimig likken: onoverkomelijk zonder kletsnat te worden. Dan maar terug en langs de “grote” weg lopen.
Gisteren leerde Pavlos ons vier Griekse woorden waarmee je volgens hem in heel Cyprus zal overleven: 

• Καλημέρα ofwel kaliméra: goede morgen;
• Ευχαριστώ ofte Efcharistó: dank u;
• Νερό of Neró: water, en ten slotte:
• Ψωμί of Psomi: brood.

Ik kan er al één van gebruiken. Wijzend in de vermoedelijke richting van de kerk, zeg ik “Kaliméra, Church?” tegen een vrouw die net haar voetpad heeft geveegd. Ze wijst een klein straatje aan, de berghelling op. Het kerkje is typisch Orthodox, pittoresk. ’t Is wel moeilijk lopen op en af de berghellingen en … eigenlijk al te warm.

Triktrak

Later op de ochtend, op weg naar Polis voor inkopen … Net buiten Pomos, in een bocht van de weg ligt een allersympathiekst cafeneon – café – met terras en uitzicht over de baai, de rotsen en de zee. En gezien we de luxe van tijd hebben: stoppen! Dit is “bij Koulla”. Ze verwelkomt ons met een brede glimlach. En wie zit daar te genieten van het panorama? Pavlos! Uiteraard schuiven we bij hem aan. Koulla komt al aangerend met een babystoel en speelgoed: een soort baby acivity center, aartsvuil … maar dat belet Lou niet om ook dat te proberen in haar mond te steken. Beneden in het heldere water vist een duiker met harpoen.

Een eindje verderop klinkt het getik van schijfjes op een houten speelbord. Twee Cyprioten spelen, te midden van een paar kritische omstaanders, Tavli, een soort van triktrak (backgammon). Dat schijnen ze hier al eeuwenlang te doen. Misschien is het spel zelfs hier uitgevonden. In elk geval nog razend populair zoals we later nog wel zullen zien. 

Kato Pyrgos.

Later op de dag, (misschien te laat?) trekken we richting Kato Pyrgos, nog geen 30 km van ons vakantiehuis maar ruim drie kwartier rijden. Een bergweg voert ons langsheen, maar hoog boven de zee rondom de Turkse militaire enclave Kokkina. Diepe dalen en kloven wisselen af met beboste en dan soms helemaal kale hellingen. Begroeiing hier en daar geruimd om militaire redenen? Omheiningen met prikkeldraad en scheermesjesdraad, VN militaire uitkijkposten, Grieks-Cypriotische legerposten en waarschijnlijk helemaal beneden de Turkse militaire basis. Prachtig berglandschap met de blauwe zee op de achtergrond maar toch een wat beklemmende sfeer.

Kato Pyrgos zelf stelt ons teleur. Een lange hoofdstraat. Winkels en caféterrassen waar oude Cyprioten triktrak spelen, of Cypriotische koffie drinken of gewoon niksen en toeristen bekijken. Een eigenaardige kar met twee bakoventjes trekt onze aandacht. Dergelijke oventjes heeft elke huis hier wel. Staat de kar klaar met een levering? En er is een tweehonderd jaar oude eik met er rond een caféterras. Daar drinken we iets en kijken we naar de triktrak spelende “locals”. Voor de ruïne van de middeleeuwse toren met uitzicht op de Middellandse zee moeten we passen. Geen tijd meer. We “willen voor donker thuis zijn”. Spijtig want van ver zag het er interssant uit. En vermoedelijk met interessant panorama… 

Wel genieten we tijdens de terugtocht van het avondlicht over bergen en valleien (magic hour!) en uiteindelijk van de zonsondergang over zee.

P.S. De staking bij Swissport in Brussel is natuurlijk niet bevorderlijk voor het snel recupereren van onze vermiste bagage. Niet het minste nieuws van TUIfly tot nu toe … 

De eerste opdracht deze morgen (21/08) is ons ontbijt bijeen plukken: vijgen, druiven en een cactusvijg. Die laatste prepareer je door er de beide uiteinde af te snijden en ze dan te schillen via een overlangse snede. Daarna in schijfjes snijden. Boordevol vitamine C en vezels; overheerlijk met Cypriotische yoghurt en havermoutmuesli. Maar … oppassen voor de fijne stekelhaartjes!

Pomos Beach.

We wandelen naar het haventje en het gemeentelijk strand van Pomos, anderhalve kilometer ver. Eerst dalen we af naar de zee. Dan volgen we een verhard pad op de rotsen langsheen de kust, richting noordoosten. Rechts van ons staan af en toe strandvilla’s leeg te wezen. En dat in het hoogseizoen. “Rustig” is nog een understatement, “verlaten” is een juister woord.

De weg wordt een grintpad, dalend naar een ook alweer verlaten keienstrand. De zeebries brengt verkoeling tot we de kaap aan Pomos-strand ronden en scherp naar het zuiden draaien. Het voelt ineens nog 10° C warmer aan, geen bries meer en … er staan strandstoelen en een vijftigtal toeristen en baders en zelfs een bemand houten torentje. Dit is het kleine, bewaakte keienstrand van Pomos. Daarnaast: het haventje met een twintigtal bootjes dobberend op kristalhelder water. Een tiental meter hoger op de rotsen ligt taverne/visrestaurant Kanalli. Van hieruit ontrolt zich het panoramisch zicht op haven en baai. In de verte aan de overkant zien we een groot rood-wit vierkant op de berghelling: de geïsoleerde Turkse militaire basis van Kokkina. Rood-wit: de kleuren van de Turkse vlag. Nu rustig genieten van espresso/ijskoffies op het schaduwrijke terras van Kanalli en … “toeristje kijken”.

Gastvrijheid.

Langs de verharde kustweg terugkeren is sneller dan wandelen op het keienstrand. Aan de eerste huizen van Pomos keren we de kust de rug toe. Nog een kruispunt en dan nog een paar honderd meter, stijgend, tot aan Mariza Seaview. Maar op de hoek van het kruispunt zit een Cyprioot vanop zijn terras ons monkelend te bekijken, in de schaduw van zijn druivelaars. “Come” zegt hij, “for you” en hij toont ons uitnodigend een forse druiventros. Lichte aarzeling in ons groepje, maar de man ziet er zo joviaal uit dat … Een paar tellen later zitten we met hem en zijn Aziatisch uitziende vrouw druiven te eten. Bij Pavlos, gepensioneerd, 72 jaar, drie kinderen waarvan er twee in Londen wonen, vijf kleinkinderen, het jongste 15 weken. Lou haalt haar mooiste lachjes boven en charmeert de vrouw van Pavlos. Die neemt nu voortdurend smartphone foto’s van Lou en heeft – vermoedelijk – één van haar kinderen aan de lijn waaraan ze het verhaal doet van de drie Belgen met een baby in een draagzak. Pavlos laat het allemaal bedaard over zich komen. Zijn Engels is niet zo goed, zegt hij zelf maar hij trekt zich behoorlijk uit de slag. Op zijn schaduwrijk terras staat ook een bed waar Pavlos ’s middags dikwijls een dutje doet. Niet meer ’s nachts want … nu is er airco bij heet weer.

Even later staan we terug op straat met minstens twee kilo druiven, zeven sinaasappelen en de allerhartelijkste groeten van Pavlos want … “we zullen mekaar nog wel tegen komen”, zegt hij …

Wat een gastvrijheid, wat een vriendelijkheid. Typisch voor Cyprus?

Activiteiten voor de rest van de hete dag: dolce far niente aan/in het zwembad; de zon zien onder gaan met een glas wijn in de hand; even later verbaasd zijn bij een plotse, korte plensbui die amper voor verkoeling zorgt …

P.S. Nog steeds geen enkele informatie over de vermiste bagage. TUIfly laat ons in de steek: veel meer dan “het kan een paar dagen duren” komen we niet te weten. Of de koffer is teruggevonden, of het verlies wel gerapporteerd is … TUIfly weet het niet. De vriendelijke mevrouw aan de telefoon “duimt voor ons” …

Reizen gaat soms (dikwijls? meestal?) niet vlekkeloos. Eind gisterenmorgen 20 augustus, in de luchthaven van Pafos geduldig gewacht aan de bagageband. Een eerste koffer van onze drie pikken we op, een tweede. Dan trekt iedereen weg met bagage en een lach. Wij niet: de lege transport band blijft draaien; onze derde valies is er niet bij! We vullen een “Property Irregularity Report” in, tekenen een ander document in onbegrijpelijk Grieks – voor dedouanering wanneer onze vermiste koffer aankomt. Hopelijk vindt TUIfly onze valies snel terug.

MEETING POINT

50 m opposite the Arrival Exit, through the walk way in the parking P5. Shuttle service to AUTOUNION office every 15 min.

Bovenstaande tekst van onze huurauto-reservering bij CYPRUS CAR HIRE.COM laat vermoeden dat we – na ons half uur oponthoud door verloren bagage – nog niet zo snel op weg naar ons vakantiehuis in Pomos zullen zijn. De shuttle-plek vinden we, alhoewel een twee meter hoog en halve meter breed paneel aangeeft dat hier de shuttle-bus van enterprise stopt. Een ander verhuurbedrijf of toch “het onze”? De afmetingen van het signalisatiepaneel zijn belangrijk: we wachten met vieren, waaronder zes-maanden oude Lou, in de smalle strook schaduw die het paneel afwerpt. Voor de rest: parking onder de blakerende zon. Na 20 minuten geen shuttle-bus. Telefoonnummers opzoeken op internet; bellen en in Athene terecht komen; daar andere nummers krijgen voor Cyprus; bellen en … geen gehoor; een half uur later nog steeds geen bus. Net wanneer we het willen opgeven en aan iemand vragen of dit wel de juiste plek is voor de shuttle, komt een busje van enterprise aangereden: voor ons!

De vrouwelijke chauffeur voert ons naar een grintparking in het midden van niets. Primitief kantoortje in, paperassen afwerken en eindelijk op weg naar Pomos! Nog wat aanpassen aan het links rijden, stuur rechts en automatische versnellingsbak, ruitenwissers links en richtingaanwijzers rechts, maar voor de rest geen problemen meer. Op naar ons vakantiehuis aan de Agiou Georgiou in Pomos. Start dus enigszins in mineur. En wat een kluwen aan bedrijfjes betrokken bij zo’n autohuur in Cyprus: AUTOUNION, CYPRUS CAR HIRE.COM, enterprise, Lakis Rent a Car Ltd., Alamo …

Villa Mariza Seaview, Agiou Georgiou, Pomos is een verademing: op een helling, zicht op zee, zwembad EN met een tuin … een tuin van Eden! Druivelaars, vijgenbomen, granaatappelbomen, vijgcactussen, chili pepertjes, kruiden, perzikbomen (helaas niet meer in ’t seizoen), aubergines. Plukken maar. Niet voor niets heet deze streek de fruitmand van Cyprus. En nog nooit heeft een vijg zo goed gesmaakt: vers van de boom en nog lichtjes warm van de ondergaande zon.

We moeten eten en drank inslaan. In een “supermarktje” in Pomos, dicht bij de kerk, kopen we cola, zout en groene tee. Uit beleefdheid: ’t is een donkere krocht met smalle gangetjes, rekken volgestouwd met conserven, droge voeding en van alles. De “verse groenten” liggen er vermoedelijk al een tijdje. Maar de kassierster is zeer vriendelijk. Op dus naar Polis voor een echte supermarkt: Papantoniou. Daar storen we ons dan weer aan de vele toeristen die in zwembroek of bikini aan ’t shoppen zijn. Maar het assortiment is uitgebreid, hoewel Engels geïnspireerd: geen rauwe ham bij voorbeeld.’s Avonds op ons terras: tonijn met auberginekaviaar, overgoten met een Olympus-wijntje om de reisdag door te spoelen. De frisse mediterrane wind zorgt voor een ietsiepietsie verkoeling …

En deze morgen een schitterende zonsopgang.

Hoe graag zou ik in Cyprus zijn,
Het eiland van Aphrodite,
Waar sublieme liefde heerst.
Breng me naar Pafos, Dionysos.

Vrij vertaald uit “Bakchai” van Euripides, 406 v. Chr.

Cyprus, het eiland in de vorm van een liggende gitaar of bouzouki?. Na de crisisjaren 2009-2010 en 2013-2014 groeit het aantal toeristen er met bijna 20% per jaar.¹ Profiterend van onzekere situaties in andere streken: Turkije, Egypte, de Maghreb-landen … Een record aantal van 3,2 miljoen toeristen in 2016. Daarvan ruim 1/3de Engelsen: oud-kolonie bezoeken. En 1/4de Russen: voor hen eens wat anders dan de Zwarte Zee en de recent ingepalmde Krim. Zo, ’t is duidelijk wie we in Cyprus kunnen ontmoeten. In elk geval weinig Belgen: met nog geen 30.000 Belgische bezoekers per jaar – ondanks de rechtstreekse chartervluchten naar Pafos – zullen we er niet opvallen, discreet als we zijn. Maar veel toeristen tegen komen? Twijfelachtig: we trekken naar het dunbevolkte en weinig toeristische noord-westen van het eiland. In 2011 bezochten we reeds DE trekpleisters: Pafos, Limassol, Kouron, Kouklia, Kykkos … Deze keer dus weg van de gebaande paden. Op zoek naar authenticiteit. Slow travel!

Cypriotische Euro’s.

Onze uitvalsbasis wordt Pomos, een onooglijk dorpje geprangd tussen de zee en de bergen. Niet echt toeristisch bekend, laat staan beroemd … ware het niet dat hier in 1934 een 5.000 jaar oud beeldje van picroliet2 is gevonden: het Idool van Pomos.  Een vruchtbaarheidsbeeldje dat een nog kleiner beeldje van zichzelf rond de hals draagt. Dat beeldje siert de 1 en 2 Euro muntstukken uit Cyprus. Merkwaardig genoeg, ondanks de splitsing in Noord (Turks) en Zuid (Grieks) Cyprus, staat op de euromunten de naam van Cyprus zowel in het Turks (Kibris) als het Grieks (Kypros)3 Het Idool van Pomos kan je bewonderen in een museum in Nicosia … maar tussen Pomos en Nicosia ligt het Pafos-woud en het Troödos gebergte.  Met andere woorden, de afstand Pomos-Nicosia is “maar” 107 km; in tijd minimaal 2u15′. Buiten ons bereik en interesse vermoedelijk, ook al omdat – volgens sommige reisgidsen – Nicosia niet zo interessant is.

The Green Line.

Wat ligt dan wel binnen de reismogelijkheden, wetende dat we enerzijds een 4×4 hebben gehuurd, maar anderzijds dat ook de 6 maanden oude Lou mee reist? De grens, het niemandsland, de gedemilitariseerde zone tussen Grieks en Turks Cyprus, waar VN blauwhelmen patrouilleren? Kunnen we deze zogenaamde “Green Line” oversteken en een kijkje nemen in het Turkse deel? De grensovergang by Kato Pyrgos is maar 27 km/40 minuten ver. Er van uitgaande dat we de “Green Line” over mogen, komen we opnieuw 20 minuten later bij de ruïnes van Vouni Palace. Nog wat verder Turks Cyprus in, liggen de overblijfselen van Soli, een stad uit de 6de eeuw voor onze tijdrekening. En dan heb je Lefke en Güzelyurt, steden te midden van wat de fruitmand van Cyprus wordt genoemd. Redenen genoeg dus om de oversteek naar het Turkse deel te wagen. Alhoewel, de algemene voorwaarden van het autoverhuurbedrijf zeggen: “Insurance compagnies DO NOT offer any cover whist you drive to the North part of Cyprus … entirely at your OWN risk …“. We zien wel.

Aphrodite

Met Pafos als culturele hoofdstad van Europa 2017 EN binnen onze actieradius (70 km/1u15′ van Pomos) zullen we ons ook langs de Griekse kant wel niet vervelen.

De bezienswaardigheden, in wijzerzin tussen Pafos en Pomos:

• Het schiereiland en natuurgebied Akamas, meest westelijke punt van Cyprus: een 4×4 is hier een absolute “must”.
• De baden van Aphrodite: natuurlijke poelen in en rond een grot. Aphrodite (de “uit schuim geborene”) zou volgens één van de talrijke legendes ten zuiden van Pafos uit het schuim van de golven zijn “ont- en opge-staan”. Kwam ze hier baden met haar geliefde maar weigerachtige Adonis? Het Aphrodite-trail, een 7,5 km lange wandeling, heeft deze plek als vertrek- en eindpunt.
• Cape Arnauti: woeste natuur met unieke fauna en flora.
• Aphrodite Beach (Asprokremos): zonder woorden
• Latchi: strand en vissersdorpje.
• Polis: kuststadje in een groene landbouwvallei.
• Limni: oude, verlaten kopermijn. “Koper” = Cuprum in het Latijn, van “aes cyprium”: erts van Cyprus. Een controversieel project wil twee golfterreinen met hotel – 160 kamers – en bungalows aanleggen op de vroegere mijnsite. Maar op de nabijgelegen stranden komen karetschildpadden en groene schildpadden (“soepschildpadden”) van eind mei tot september eieren leggen. Update 2021: het golfterrein-project is officieel geannuleerd op 29 januari 2021. De schildpadden hebben gewonnen!
• Talrijke kleine, traditionele dorpen, even het binnenland in: Akourdalia, Lysos, Peristerona …
• Ten slotte, net voor Pomos: “Paradise Beach”. Als we niet in het paradijs geraken, dan toch op het strand ervan.

We kunnen ook nog altijd het Pafos-woud en de Troödos bergen, achter ons vakantiehuis, exploreren. Bij  voorbeeld op zoek gaan naar de zeer schuwe moeflon, een endemische berggeit. Mogelijkheden zat dus in een streek waarvan velen zouden zeggen dat “er niets te doen is”.

Eiland van Aphrodite … we komen er aan.

P&.S. Eind augustus, begin september vliegen de eerste Europese en jufferkraanvogels over Cyprus, op weg naar hun Afrikaanse overwinteringsplaatsen. De kans dat we er in en rond Pomos spotten is miniem: kraanvogels trekken meestal op grote hoogte en dikwijls ’s nachts. Meer kans heb je in het uiterste zuiden, bij het zoutmeer van Akrotiri.

---

1 Het toerisme draagt voor meer dan 21% bij tot het BNP van Cyprus, het Grieks-Cypriotische deel dan wel. Bron: Statistical Service Cyprus.↩
2 Picroliet is een, meestal groen-grijs, mineraal dat veelvuldig voorkomt in de streek rond Pomos.↩
3 Turks-Cyprus wordt door geen enkel ander land ter wereld erkend, behalve door Turkije. Je betaalt er niet met Euro’s maar met Turkse Lira↩